Năm 2019, những chia sẻ của tôi trong các buổi giảng về hệ sinh thái trong lĩnh vực y tế đã được Nhà báo Bích Trâm biên tập lại và bài được đăng trên Forbes Vietnam. Bài báo đã nhận được sự quan tâm và lượt đọc cao nên hiển thị nổi bật trên trang nhất trong vài ngày.
Hôm nay, những điều tôi chia sẻ trong bài viết này và trong các bài viết kế tiếp, là những tri thức rất quan trọng, hy vọng giúp ích cho các nhà lãnh đạo và quản lý đang hoạt động trong ngành chăm sóc sức khỏe hiện tại và tương lai. Một yêu cầu cấp thiết về nâng cấp tư duy và hành động để đáp ứng với sự thay đổi và phát triển bền vững trong thời đại mới.
Như anh, chị, em đã biết, cuộc chuyển đổi số tất nhiên là phải đáp ứng mục tiêu và các tiêu chuẩn của ngành cùng sự kết nối trong ngành. Cuộc chuyển đổi này không chỉ là đặt vào đó những phần mềm để giải quyết những công việc hành chính, kế toán hoặc ngay cả khi sở hữu được các phần mềm chuyên sâu về chuyên môn kỹ thuật, ví dụ bệnh án điện tử. Thậm chí, phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và phần mềm quản lý mối quan hệ khách hàng (CRM) cũng chưa là giải pháp toàn diện. Trong 10 năm nay, không chỉ là các phần mềm, cuộc chuyển đổi số đã có những khác biệt khi thế giới diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đặc biệt 5 năm gần đây, ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, những vấn đề về kinh tế, chính trị và an ninh, thế giới đã có nhiều thay đổi lớn. Ngành chăm sóc sức khỏe cũng đổi mới để thích ứng với những thay đổi này.
Khi đối diện với sự thay đổi, thì mỗi tổ chức, doanh nghiệp sẽ đưa ra chiến lược và mô hình vận hành của hệ thống như thế nào? Trong bài viết này và những bài tiếp theo, tôi trình bày về tư duy chiến lược có điều gì mới và xứng đáng để quan tâm.
Tư duy về doanh nghiệp như là một hệ sinh thái đã được Tiến sĩ James Moore đưa ra từ hơn 30 năm trước, bài báo khoa học đó được đăng trên Harvard Business Review, triết lý đó ngày càng rõ nét trong kỷ nguyên số. Với sự đề cao về hệ sinh thái, Jame Moore thậm chí đặt tiêu đề "Cái chết của Sự Cạnh Tranh" cho một quyển sách của ông. Tiến sĩ James Moore cũng từng tham gia trong các dự án về y tế, ông có những phân tích rất sâu sắc về lĩnh vực này thông qua lăng kính của hệ sinh thái. Giờ đây, hệ sinh thái của doanh nghiệp là mô thức phổ biến và tiên tiến. Công cuộc chuyển đổi số do đó, phải đáp ứng cho sự vận hành của một hệ sinh thái.
Hệ sinh thái, bao gồm nhiều đối tượng khác nhau, cụ thể là các doanh nghiệp, khách hàng, các nhóm cộng đồng, các đối tác và các bên liên quan trong các lĩnh vực khác nhau. Trong hệ sinh thái có sự kết nối, hợp tác và đồng tác tạo những giá trị để phục vụ các đối tượng khách hàng khác nhau và phải hài hòa được lợi ích giữa các bên. Ví dụ Grab: phục vụ ít nhất 2 đối tượng khách hàng: người sử dụng dịch vụ taxi và tài xế taxi, chủ nền tảng phải làm hài lòng cả hai đối tượng này, một ví dụ khác, các nhà phát triển ứng dụng chăm sóc sức khỏe từ xa có ít nhất 2 đối tượng khách hàng: bệnh nhân và nhân viên y tế. Các thành phần trong hệ sinh thái luôn hiệp đồng đổi mới để tồn tại qua những thách thức trên hành trình hoạt động và phát triển qua các vòng đối ứng. Ví dụ: bệnh nhân tham gia vào các dự án nghiên cứu khoa học của bệnh viện, các nhà khởi nghiệp công nghệ hợp tác với bệnh viện trong các dự án đổi mới sáng tạo, ví dụ: dự án y tế từ xa.
Khác với tư duy về sự cạnh tranh mà trong đó rất chú tâm vào đối thủ: họ đang làm gì, thay vào đó, tư duy về hệ sinh thái khuyến khích sự đổi mới sáng tạo và tập trung vào sự tác tạo giá trị và gia tăng giá trị. Hệ sinh thái cần những cách thức mới xuất sắc hơn và sự hợp tác hiệu quả hơn, đẩy nhanh tốc độ tạo giá trị và nâng cao tổng giá trị trong toàn hệ thống. Ví dụ: bệnh viện hợp tác với ngân hàng và các công ty bảo hiểm để thuận lợi cho việc thanh toán viện phí, một ví dụ khác: không chỉ cố gắng đua nhau tiền nhiều để mua sắm máy móc hiện đại, công nghệ cao và quảng cáo mạnh, các nhà lãnh đạo bệnh viện cần cân đối các nguồn lực, chứng minh hơn nữa sự đổi mới trong quản trị chất lượng và hiệu quả điều trị; gia tăng sự trải nghiệm của bệnh nhân và xây dựng các cộng đồng xung quanh thương hiệu bệnh viện.
Để tiếp tục được tồn tại trong quá trình tái thiết từ cấp độ toàn cầu cho đến từng doanh nghiệp siêu nhỏ tại bất kỳ nơi đâu, để vượt qua sự sàng lọc khắc nghiệt trong sự thay đổi lớn và bắt kịp đà tiến hóa, thì doanh nghiệp cần một chiến lược mới, nâng tầm tư duy và thực thi lên cấp độ của một hệ sinh thái. Khi đó, cuộc chuyển đổi số chạm đến nhu cầu về nền tảng (tiếng Anh gọi là Platform). Với sự vận hành của những Platform, cho phép sự chia sẻ nguồn lực đồng thời với sự hội tụ nguồn lực, sự hợp tác đa phương với nhiều đối tượng, đối tác khác nhau. Đó không phải là sự hợp tác tuần tự theo kiểu tuyến tính, mà đó là sự hội tụ và đan xen nhiều dự án khác nhau, từ bên trong cho đến bên ngoài, giúp doanh nghiệp cùng lúc vận hành nhiều hoạt động khác nhau với nhiều đối tác khác nhau và phục vụ cho nhiều đối tượng khách hàng hơn. Một nhiệm vụ quan trọng là luôn thực thi cho tương lai song song với tác vụ hàng ngày để thích ứng kịp với tốc độ thay đổi ngày càng nhanh của thời đại. Các nền tảng được thiết kế đúng và vận hành xuất sắc sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối ưu nhiều nguồn lực từ bên trong cho đến bên ngoài để phát triển bền vững.
Để hiểu rõ về nền tảng (Platform), chúng ta nên xem xét một điển hình trong lĩnh vực bệnh viện, đó là Mayo Clinic, một hệ thống bệnh viện số 1 hành tinh, đã tiên phong và thành công với tư duy và thực thi theo nguyên lý của hệ sinh thái, trong đó mô hình nền tảng là sự đột phá mạnh mẽ nhất. Có thể nói, Mayo Clinic không chỉ dẫn dắt về chuyên môn kỹ thuật và nền quản trị bệnh viện trên thế giới, Mayo Clinic còn là một tấm gương xuất sắc về chuyển đổi số. Những nỗ lực không ngừng đã mang lại thành quả tốt đẹp cho Mayo Clinic và bệnh nhân. Để hình dung rõ hơn về mô hình nền tảng của bệnh viện, tôi chia sẻ trong bài tiếp theo, xin mời quý vị đón xem.
Kính chúc anh, chị em cùng các hệ thống chăm sóc sức khỏe luôn thích ứng thành công với mọi sự thay đổi!
24.03.2025
Phùng Thắm (Rose Phung)
Founder & CEO of ZTA
Hình trên Forbes 18.07.2019